1. Czym są kody PKD?

PKD, czyli Polska Klasyfikacja Działalności, jest uporządkowanym systemem służącym do klasyfikowania działalności gospodarczych w Polsce. PKD utworzona jest z pięcioznakowych kodów, zawierających najczęściej cztery cyfry i jedną literę. Każdy kod odpowiada konkretnemu rodzajowi wykonywanej działalności gospodarczej. PKD pełni funkcję identyfikacyjną, zapewniając odpowiednią kategoryzację działalności pod względem prawnym, podatkowym, statystycznym i rachunkowym. Opiera się na europejskiej klasyfikacji NACE – Statystycznej Klasyfikacji Działalności Gospodarczych w Unii Europejskiej (Statistical Classification of Economic Activities in the European Community NACE), co pozwala na dostosowanie polskich standardów dotyczących klasyfikacji działalności gospodarczej do wymogów unijnych.

Kody i opisy klasyfikacji PKD wykorzystywane są w urzędowych rejestrach, takich jak Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej (CEIDG), Krajowy Rejestr Sądowy (KRS) oraz Krajowy Rejestr Urzędowy Podmiotów Gospodarki Narodowej (REGON), a także w systemach informacyjnych administracji publicznych.

Co istotne, kody PKD mają też często znaczenie praktyczne – np. w okresie pandemii COVID-19 systemy wsparcia państwowego dotyczyły tylko konkretnych branż (definiowanych za pomocą kodów PKD), a obecnie różnego rodzaju dotacje kierowane są do określonych branż (również z odwołaniem do kodów PKD). Warto też pamiętać, że instytucje finansowe oceniając zdolność kredytową uwzględniają wybrane kody PKD i niektórego typu działalność uznają za bardziej ryzykowną, a inną za mniej.

2. PKD 2025 – nowy system klasyfikacji

Dotychczas w polskim porządku prawnym funkcjonował system PKD 2007. Na skutek zmian dokonanych w europejskiej klasyfikacji NACE, rozporządzeniem Rady Ministrów z 18 grudnia 2024 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD), dalej jako: „Rozporządzenie”, wprowadzono nową klasyfikację działalności – PKD 2025.

Na mocy Rozporządzenia, od 1 stycznia 2025 r. zaczęła obowiązywać Klasyfikacja Działalności PKD 2025. Według założeń nowa klasyfikacja została wprowadzona w celu dostosowania do nowych realiów rynkowych, przemian technologicznych, gospodarczych i społecznych. Wyodrębniono w niej rodzaje działalności odzwierciedlające aktualną strukturę gospodarki, w szczególności związane z usługami i technologiami komunikacyjnymi czy z branżą ekologiczną i zrównoważonego rozwoju.

Nowa klasyfikacja PKD 2025, analogicznie do PKD 2007, ma strukturę pięciopoziomową, dzieląc się na sekcje o charakterze ogólnym, takie jak rolnictwo, górnictwo, przetwórstwo, budownictwo, transport, czy edukacja, przez działy, grupy, klasy i podklasy opisujące bardziej szczegółowo poszczególne rodzaje działalności. Zmiany w klasyfikacji obejmują wprowadzenie nowych symboli grupowań, zmianę brzmienia niektórych grupowań, jak również podział lub połączenie dotychczasowych rodzajów działalności. Wprowadzono także nowe, dotychczas niewyodrębnione grupowania.

3. Obowiązki dla przedsiębiorców – kto powinien zaktualizować kody PKD?

Obowiązkiem aktualizacji kodów PKD objęci są przedsiębiorcy prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą zarejestrowani w CEIDG oraz spółki zarejestrowane w KRS.

Tytułem przypomnienia – w przypadku spółek, możliwe jest posiadanie w umowie spółki dowolnej liczby kodów PKD, a rejestracji w rejestrze przedsiębiorców KRS podlega jeden kod przeważającej działalności i do dziewięciu kodów dodatkowych.

Zgodnie z § 2 ust. 1 Rozporządzenia, klasyfikacja PKD 2007 może być stosowana równolegle z nową klasyfikacją nie dłużej niż do 31 grudnia 2026 r. Przedsiębiorcy, którzy prowadzili działalność przed 1 stycznia 2025 r. nie muszą natychmiastowo aktualizować danych. Są jednak przypadki, w których będzie to niezbędne.

• Przedsiębiorcy zarejestrowani w CEIDG, którzy po 31 grudnia 2024 r. dokonują jakiejkolwiek zmiany wpisu w CEIDG lub składają wniosek o zawieszenie bądź wznowienie działalności, są zobowiązani zaktualizować przedmiot swojej działalności, zgodnie z PKD 2025.

• Przedsiębiorcy zarejestrowani w KRS, którzy po 31 grudnia 2024 r. dokonują zmiany wpisu w KRS w zakresie dotyczącym przedmiotu działalności (a nie jakiejkolwiek zmiany wpisu), są zobowiązani zaktualizować przedmiot swojej działalności, zgodnie z PKD 2025.

Aby dowiedzieć się, czy stosowane dotychczas kody PKD uległy zmianie i samodzielnie dokonać ich aktualizacji, warto skorzystać z tabeli dostępnej na stronie Głównego Urzędu Statystycznego “Klucz powiązań PKD 2007-PKD 2025”, pod poniższym adresem: https://klasyfikacje.stat.gov.pl/static/pkd_25/pdf/klucze_powiazan_PKD_2007_PKD_2025.pdf.

Uwaga – w przypadku spółek (zarejestrowanych w KRS) – zmiana kodów PKD wymaga stosownej zmiany umowy spółki (zwykle aktu notarialnego).

W odniesieniu do przedsiębiorców rozpoczynających swoją działalność po wejściu w życie Rozporządzenia, tj. po 1 stycznia 2025 r., do wniosków o wpis w CEIDG zobowiązani są wskazać przedmiot działalności wyłącznie w oparciu o nowe kody PKD 2025 i nie mają możliwości stosowania starych kodów PKD. Analogicznie, obowiązek ten dotyczy również rejestracji nowych podmiotów w KRS.  

4. Podsumowanie

Na skutek wprowadzonych zmian legislacyjnych, poza opisanymi powyżej przypadkami, przedsiębiorcy co do zasady będą mogli posługiwać się dotychczasowymi kodami PKD 2007 maksymalnie do 31 grudnia 2026 r. Co jednak w sytuacji, gdy przedsiębiorca nie dokona przeklasyfikowania kodów z PKD 2007 na PKD 2025 po upływie okresu przejściowego?

Aktualnie trwają prace legislacyjne nad projektem ustawy o zmianie ustawy o statystyce publicznej oraz niektórych innych ustaw (UD12). Celem ustawodawcy jest dokonanie w szczególności modyfikacji przepisów dotyczących standardów klasyfikacyjnych, ponoć planowane jest wprowadzenie zmian umożliwiających automatyczne przeklasyfikowanie działalności w rejestrach urzędowych od 1 stycznia 2027 r. Niestety budzi daleko idące wątpliwości, jak taka automatyczna zmiana miałaby zostać zrealizowana w przypadku spółek, gdzie jak wskazano powyżej – kody wynikają z umów spółek.

Obecnie niezaktualizowanie kodów PKD teoretycznie nie rodzi negatywnych konsekwencji dla przedsiębiorcy, ponieważ w obowiązującym stanie prawnym nie istnieją regulacje nakładające sankcje za brak aktualizacji przedmiotu działalności. Niemniej jednak rekomendowana jest aktualizacja kodów PKD i wybór faktycznie związanych z prowadzoną lub planowaną działalnością.